Một trong những câu hỏi phổ biến nhất chúng tôi nghe tại Hanoi Art Gallery cũng là một trong những câu hỏi thú vị nhất: tôi nên mua tranh sơn mài hay sơn dầu? Cả hai truyền thống đều được thể hiện phong phú trong bộ sưu tập của chúng tôi. Cả hai đều có những tác phẩm phi thường của các họa sĩ Việt Nam. Và cả hai đều thực sự xứng đáng để sở hữu. Nhưng chúng là hai loại tác phẩm rất khác nhau – khác nhau khi nhìn, khác nhau khi sống cùng, và khác nhau như những khoản đầu tư.
Lịch Sử Ngắn Gọn của Mỗi Chất Liệu ở Việt Nam
Tranh sơn mài Việt Nam có nguồn gốc từ hàng thế kỷ làm đồ sơn mài trang trí ở Đông Nam Á, nhưng truyền thống mỹ thuật được thiết lập tại Trường Mỹ thuật Đông Dương ở Hà Nội vào những năm 1930, khi các họa sĩ Việt Nam bắt đầu sử dụng nhựa sơn ta tự nhiên như một chất liệu hội họa nghiêm túc. Kết quả là những tác phẩm không giống bất cứ thứ gì đang được tạo ra ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới – và sơn mài vẫn là một trong những hình thức nghệ thuật dân tộc đặc sắc nhất châu Á.
Tranh sơn dầu đến Việt Nam qua những trường mỹ thuật thuộc địa Pháp và được các họa sĩ Việt Nam tiếp nhận với góc nhìn văn hóa riêng của mình. Kết quả là một trường phái tranh sơn dầu Việt Nam đặc biệt – mang cảm thức ấn tượng, phong phú về màu sắc và chủ đề địa phương – phát triển suốt thế kỷ 20 và tiếp tục đến ngày nay.
Vẻ Ngoài và Cảm Nhận
Đây là điểm hai chất liệu khác nhau rõ rệt nhất.
Tranh sơn mài có bề mặt không giống bất cứ thứ gì trong nghệ thuật phương Tây. Các lớp nhựa sơn ta tự nhiên, được mài thủ công trong nhiều tháng, tạo ra chiều sâu và ánh sáng thay đổi khi ánh sáng thay đổi. Một tác phẩm sơn mài đẹp dường như phát sáng từ bên trong – màu đen không phẳng mà sâu thẳm, màu đỏ có hơi ấm nội tâm, màu vàng lung linh khi bạn di chuyển. Bề mặt không mờ cũng không bóng gương mà là thứ gì đó hoàn toàn riêng biệt. Nhiều nhà sưu tầm mô tả trải nghiệm sống cùng một bức tranh sơn mài là trải nghiệm khám phá chi tiết mới theo thời gian – càng nhìn càng thấy.
Tranh sơn dầu trên toan mang vẻ đẹp khác. Bề mặt quen thuộc với mắt người phương Tây – có kết cấu, trực tiếp, tức thì. Các họa sĩ sơn dầu Việt Nam đã phát triển sự nhạy cảm đặc biệt với ánh sáng và bầu không khí phản ánh cả đào tạo hàn lâm Pháp lẫn chất lượng ánh sáng ở Đông Nam Á. Tác phẩm của các họa sĩ như Nguyễn Văn Bằng có sự ấm áp ấn tượng tích hợp đẹp vào bất kỳ nội thất nào.
Độ Bền và Bảo Quản
Sơn mài là chất liệu bền hơn đáng kể. Nhựa sơn ta tự nhiên chống nước, chịu độ ẩm và thay đổi nhiệt độ tốt, và cực kỳ ổn định theo thời gian. Một bức tranh sơn mài được làm tốt cần rất ít bảo dưỡng – phủi bụi định kỳ bằng khăn mềm và bảo vệ khỏi tia UV trực tiếp. Vận chuyển quốc tế không có những rủi ro liên quan đến toan cuộn.
Tranh sơn dầu đòi hỏi sự chú ý nhiều hơn. Nó nhạy cảm với độ ẩm, biến động nhiệt độ và ánh nắng trực tiếp. Với nhà sưu tầm quốc tế, đóng khung sau kính chống tia UV được khuyến nghị mạnh. Qua nhiều thập kỷ, tranh sơn dầu có thể cần bảo tồn chuyên nghiệp – làm sạch, loại bỏ vecni hoặc phục hồi nhỏ. Đây là điều bình thường và không làm giảm giá trị tác phẩm, nhưng đáng tính đến trong kế hoạch sở hữu của bạn.
Cân Nhắc Đầu Tư
Cả hai chất liệu đều tạo ra những tác phẩm có giá trị đáng kể và ngày càng tăng trên thị trường nghệ thuật đương đại Việt Nam. Tuy nhiên, có một số điểm khác biệt đáng hiểu.
Tranh sơn mài của các họa sĩ có tên tuổi thường có giá ban đầu cao hơn – phản ánh thời gian và kỹ năng cần thiết để tạo ra chúng. Một tác phẩm sơn mài lớn của Thành Chương hay Đinh Việt là một khoản mua sắm nghiêm túc. Vì kỹ thuật cực kỳ tốn thời gian và ít họa sĩ thành thục ở trình độ cao, nguồn cung tác phẩm sơn mài thực sự tinh tế bị hạn chế. Sự khan hiếm này đã hỗ trợ sự tăng giá nhất quán theo thời gian.
Tranh sơn dầu cung cấp nhiều điểm vào hơn. Có thể bắt đầu sưu tập tranh sơn dầu Việt Nam ở mức giá tiếp cận hơn, và những tác phẩm quan trọng nhất của các họa sĩ hàng đầu có giá đáng kể. Thị trường tranh sơn dầu Việt Nam trong giới sưu tầm quốc tế đã tăng trưởng đều đặn, đặc biệt ở châu Âu và Mỹ.
Nên Chọn Loại Nào?
Chọn tranh sơn mài nếu:
- Bạn muốn thứ gì đó mang bản sắc Việt Nam thuần túy – một hình thức nghệ thuật không tồn tại ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới ở tầm này
- Bạn bị thu hút bởi bề mặt có chiều sâu, ánh sáng và sự phức tạp thị giác
- Bạn muốn tác phẩm bền lâu với bảo dưỡng tối thiểu
- Bạn đang nghiêm túc về giá trị đầu tư dài hạn
- Bạn muốn một tác phẩm trọng tâm làm điểm nhấn cho không gian
Chọn tranh sơn dầu nếu:
- Bạn thích bề mặt quen thuộc, dễ đọc ngay lập tức
- Bạn muốn linh hoạt hơn trong các tùy chọn đóng khung và trưng bày
- Bạn đang bắt đầu bộ sưu tập và muốn một điểm khởi đầu dễ tiếp cận
- Bạn bị thu hút bởi cảm thức ấn tượng và tranh nhân vật
- Bạn muốn thứ gì đó tích hợp tự nhiên vào nội thất phương Tây
Nhiều nhà sưu tầm tại Hanoi Art Gallery đều chọn cả hai – bắt đầu với tranh sơn dầu trong lần ghé thăm đầu tiên và quay lại mua tranh sơn mài sau khi đã có thời gian tìm hiểu nghệ thuật Việt Nam. Không có câu trả lời sai. Bức tranh tốt nhất luôn là bức làm bạn dừng chân.
Hãy Đến Và Xem Cả Hai
Cách duy nhất để thực sự hiểu sự khác biệt giữa sơn mài và sơn dầu là đứng trước cả hai. Đội ngũ của chúng tôi tại 36-38 Tràng Tiền sẵn sàng dẫn bạn qua bộ sưu tập và để các tác phẩm tự nói lên điều đó.
Liên hệ: hanoiart36@gmail.com | WhatsApp/Zalo: +84 984 589 999
