Khi chọn chỗ treo một bức tranh sơn mài, người mua thường nghĩ đến ánh sáng và sự hài hòa với nội thất. Nhưng điều kiện môi trường, độ chắc chắn của bộ treo và cách vệ sinh cũng quyết định tranh giữ được màu sắc và bề mặt trong nhiều năm. Đây là hướng dẫn bảo quản và treo tranh sơn mài tại nhà, tóm tắt những lưu ý cơ bản khi trưng bày và chăm sóc tranh. Với từng tác phẩm cụ thể, bạn nên hỏi thêm phòng tranh về chất liệu và yêu cầu bảo quản riêng.
Vì sao tranh sơn mài cần được chăm sóc riêng
Một bức tranh sơn mài được tạo từ nhiều lớp: nhựa sơn ta, sơn màu, và các chất liệu như vỏ trứng, vàng hoặc bạc quỳ, sau đó được mài để lộ hình ảnh. Các lớp này phản ứng khác nhau với ánh sáng, độ ẩm và nhiệt độ, nên cách bảo quản đúng chủ yếu là tránh những thay đổi đột ngột của môi trường. Nếu muốn hiểu rõ hơn về cấu tạo này, bạn có thể đọc bài tranh sơn mài được làm như thế nào.
Chọn vị trí treo
- Ánh sáng: tránh chỗ có nắng chiếu trực tiếp, kể cả nắng xuyên qua cửa kính theo giờ trong ngày. Ánh sáng mạnh kéo dài có thể làm màu sơn thay đổi theo thời gian.
- Độ ẩm: không treo trên tường đang thấm, ẩm hoặc có vết loang. Nếu không chắc về tình trạng tường, hãy kiểm tra trước khi khoan.
- Nguồn nhiệt và luồng khí: tránh gần bếp, lò sưởi, và luồng gió trực tiếp từ điều hòa, vì nhiệt độ thay đổi liên tục không tốt cho chất liệu.
Nếu bạn treo tranh trong sảnh, nhà hàng hoặc không gian thương mại có điều hòa chạy nhiều giờ mỗi ngày, hãy xem thêm hướng dẫn chọn tranh cho khách sạn và resort.
Kiểm tra trước khi treo
Trước khi treo, hãy dành vài phút kiểm tra ba thứ:
- Tường: loại tường (gạch, bê tông, thạch cao) quyết định loại vít và tắc kê phù hợp. Tranh lớn và nặng nên có người có kinh nghiệm lắp đặt.
- Khung và mặt sau của tranh: xem khung còn chắc, các điểm gắn móc hoặc dây có chắc không. Nếu thấy lỏng, đừng treo.
- Bộ treo: chọn bộ treo ghi rõ tải trọng và lớn hơn trọng lượng tranh. Hãy hỏi phòng tranh về bộ treo phù hợp với từng tác phẩm, vì kích thước và khung mỗi tranh mỗi khác.
Với tranh khổ lớn, nên có từ hai người trở lên khi nâng và treo, và không để tranh tì trực tiếp lên sàn đá hay mép cạnh sắc.
Vệ sinh: chỉ nên làm nhẹ
Với hầu hết trường hợp, bạn chỉ cần phủi bụi nhẹ trên bề mặt bằng khăn mềm, sạch và khô. Không dùng nước, nước lau kính, dung dịch tẩy rửa hay chất đánh bóng, và không chà xát mạnh. Nếu bề mặt có vết bẩn, vết xước hoặc chỗ lạ, đừng tự xử lý: hãy chụp ảnh và liên hệ phòng tranh để được hướng dẫn.
Khi thấy tranh có dấu hiệu bất thường
Nếu bạn thấy mốc, vết nứt, chỗ phồng hoặc bong bề mặt, hãy dừng mọi thao tác lau chùi, đưa tranh ra khỏi nơi ẩm hoặc nóng, chụp ảnh rõ các vị trí này và liên hệ phòng tranh hoặc chuyên gia bảo tồn. Tự cạy, lau hoặc dán lại thường làm hư hại nặng hơn.
Khi chuyển nhà hoặc vận chuyển tranh
Không tự đóng gói theo cách thông thường như đồ gia dụng. Hãy hỏi phòng tranh về cách bảo vệ bề mặt, khung và góc tranh khi vận chuyển, hoặc nhờ đơn vị vận chuyển có kinh nghiệm với tác phẩm nghệ thuật.
Điều nên hỏi phòng tranh khi nhận tranh
- Bức tranh này có yêu cầu bảo quản riêng nào không?
- Bộ treo nào phù hợp với kích thước và khung của tranh?
- Khi cần vệ sinh hoặc xử lý hư hại, tôi nên liên hệ ai?
Nếu bạn mới bắt đầu sưu tầm, bài hướng dẫn toàn diện cho người mua tranh sơn mài lần đầu sẽ giúp bạn chuẩn bị trước khi quyết định.
